Gemeentebelangen Bedum
   

Restwarmte DOMO, GB geeft haar visie.

Uitgangspositie

Allereerst een woord van dank aan de wethouder en de ambtenaren voor onze samenwerking in dit project tot nu toe. We hebben regelmatig aan tafel gezeten en we hebben daarmee meer ruimte gekregen dan ons had hoeven worden gegeven. Dit tekent wat ons betreft de onderlinge verhoudingen en daar zijn we erg blij mee. Alleen met samenwerken kunnen we ons gezamenlijke doel bereiken en dat is nagaan of we met gebruik van restwarmte op een duurzame wijze een hele belangrijke en unieke voorziening in de gemeente Bedum, ons zwembad, toekomstbestendig kunnen maken en houden.

Ook zijn we ons allemaal bewust geweest van het feit dat er een moment zal komen dat de politiek zijn beslag moet krijgen. Dat wij op grond van verschillende feiten, inzichten en criteria chocolade moeten gaan maken van de uitkomsten die dit college ons presenteert. We hebben regelmatig naar elkaar uitgesproken dat we “het eens moeten zijn over de getallen, maar dat dit niet betekent dat we het eens zullen zijn over de keuzes die hieruit volgen”. Dat hoort bij een democratie en daar hebben we respect voor. Maar zeer recent zijn we erachter gekomen dat we nog niet zo ver zijn dat we wat ons betreft al in die fase zijn beland.

Het GB concept

Wij waren het die tijdens de verkiezingen met het plan kwamen om opnieuw te kijken naar het mogelijke gebruik van restwarmte van FrieslandCampina. In 2006 was dat ook al gebeurd, maar met wezenlijk andere uitgangspunten. Toen was er nog sprake van restwarmte van processtromen met temperaturen tussen de 70C en 90C, die dus rechtstreeks zouden kunnen worden toegepast in de Beemden. Toen dat project niet door ging, besloot FrieslandCampina deze warmte zelf te gaan benutten en was deze optie voorgoed een gepasseerd station. Ons concept gaat uit van de volgende basisgegevens. FrieslandCampina heeft een constante stroom afval/koelwater van 7000 m3 per dag met temperaturen tussen de 21C en 31C, die zij loost op een pijp die uitkomt in de Waddenzee. Hiervoor zou een vergunning voor onbepaalde tijd zijn afgegeven en dat is uniek, zelfs het koelwater uit Beilen wordt naar Bedum getransporteerd om hier op die leiding te worden geloosd. In ons concept wordt dit water met een gemiddelde temperatuur van ca. 26C met behulp van een elektrisch aangedreven warmtepomp verwarmd naar ca 55C, waardoor het voor de gehele verwarming van het sportcomplex de Beemden dus bijvoorbeeld voor zwemwater en voor ventilatielucht kan worden toegepast. Hiermee kan dus een aanzienlijke hoeveelheid gas worden bespaard.

HTD, een onafhankelijk adviesbureau, heeft op verzoek van de wethouder ons concept gecheckt en heeft het teruggebracht naar een ‘slechtst denkbaar scenario’. Zelfs in dit meest ongunstigste geval heeft ons concept een terugverdientijd van 8 jr en een investeringslast van 195.000 €, als je alleen uit gaat van de toepassing van FrieslandCampina warmte.

Het advies van HTD was om op basis van ‘hun check’ vervolgonderzoek te laten doen om zaken verder te kunnen concretiseren, immers de technische installaties van de Beemden waren ook aan vervanging toe. Hiervoor is, met alle respect, tot onze verbazing een installatiebedrijf gevraagd en geen adviesbureau. Wij gaven de voorkeur aan een holistische aanpak waarbij het geheel vanuit een projectaannemer zou worden bekeken. Door alle verschillende deelprojecten: de uitbreiding van het zwembad (waarvoor Synarchis is gevraagd en dat in december 2011 in de ijskast is gezet), de warmteterugwinning van FrieslandCampina voorgesteld door GB (die HTD heeft gecheckt) en de technische installaties (die De Groot mocht uitwerken), onder te brengen bij verschillende partijen, loop je het grote risico loopt dat je keuzes niet in onderlinge samenhang maakt en dat de partijen het totaaloverzicht niet hebben met alle gevolgen van dien. Dit college hield ondanks onze opmerkingen vast aan haar ‘deelprojecten-aanpak’.

Het concept van De Groot

Nu blijkt dat De Groot een aantal varianten heeft uitgewerkt gebaseerd op principieel andere elementen dan ons concept, met grote gevolgen. Onze appel, die HTD nog eens flink heeft opgepoetst is al het ware in een peer veranderd. De Groot heeft geen elektrisch aangedreven warmtepomp in haar varianten gebruikt maar een gasmotor aangedreven warmtepomp. Deze heeft een wat hoger rendement, maar daar staat tegenover dat uit de praktijk blijkt dat er veel meer onderhoud door kostbare installateurs voor nodig is en dat hij twee keer zo duur is als een elektrische!

Maar de peer was op meer aspecten niet meer te vergelijken met onze appel. De Groot heeft de renovatie van alle technische installaties van het zwembad meegenomen in haar varianten, zonder een specificatie van deze invulling en een bijbehorende begroting. Het hele luchtbehandelingssysteem zou op de schop moeten en argumenten voor alle bovengenoemde keuzes hebben we niet kunnen vinden. Er is hierdoor volstrekt geen vergelijk meer te maken tussen ons verhaal en dat van De Groot. Overigens hebben meerdere, onafhankelijke adviseurs ons aangegeven dat als je ons concept op een vergelijkbare wijze naast de varianten van de Groot legt, dat het dan zeker in de top 3 thuis hoort!

Anders geformuleerd: onze variant is op de een of andere wijze uit het verhaal verdwenen dat uiteindelijk door Royal Haskoning is gecheckt. Het rapport van Haskoning spreekt over gaswarmtepompen en gasabsorptiepompen en alleen over de Groot en het waterleidingbedrijf. GB en HTD worden niet genoemd. Wij doen een dringende oproep aan de wethouder om dit alsnog doen en te laten beoordelen door een onafhankelijk adviesbureau.

Kwantitatieve en kwalitatieve beoordelingscriteria

In complexe, technische processen als deze raak je gemakkelijk de weg kwijt, zeker als kader stellend en controlerend raadslid. Terwijl de belangen zo groot zijn: we kunnen dit maar een keer doen, FrieslandCampina gaat in 2014 op de schop waardoor wij met Riothermie leidingen kunnen aanhaken bij dat proces en een gedeelte van onze technische installaties zijn aan vervanging toe, een unieke samenloop van omstandigheden. Als we nu een keuze maken dan doen we dat voor de komende 15 jaar. Wat ons betreft is het daarom zo ontzettend belangrijk dat we de beoordelingscriteria zorgvuldig en compleet vaststellen. Dat zijn niet alleen de kwantitiatieve, maar ook de kwalitatieve in een juiste onderlinge verhouding. Wat is de visie van dit college en de raadsfracties hierop? De burgers hebben niet in de laatste plaats recht om te weten, welke criteria wij met elkaar hanteren als we straks de feiten gaan vertalen in politieke keuzes. Willen we alleen kijken naar kwantitatieve criteria zoals kosten en baten of vinden we dat criteria zoals het geven van het goede voorbeeld, duurzaamheid, CO2 reductie, innovatie en het achterlaten van een footprint voor onze kinderen en klein-kinderen ook meewegen en zo ja, in welke mate? En wat nou als blijkt dat alle varianten pur sec genomen onder de streep niet zo gek veel van elkaar verschillen? Wat moet dan het zwaarst wegen? Allemaal vragen waarop het antwoord ontbreekt.

Synarchis

En hoe verhoudt zich dit alles tot het rapport van Synarchis en de uitbreidingswensen van het zwembad? Ze zijn in december 2011 in de koelkast gezet, maar dit soort projecten doe je niet voor de korte termijn. Onze wethouder heeft zelf gezegd dat elk bad op den duur zijn attractiviteit verliest als het niet blijft vernieuwen, ook buiten de bestaande muren. Daar zijn wij het helemaal mee eens! Wat betekent dit uitgangspunt voor de aantrekkelijkheid van de varianten?

Kostenposten en energiekosten

We weten allemaal dat de twee belangrijkste kostenposten van een zwembad energie- en personele kosten zijn. Wat gebeurt er met de aantrekkelijkheid van de varianten, zeker bij uitbreiding, als we dat meenemen? Is in alle afwegingen meegenomen dat je met gebruik van restwarmte veel minder gevoelig bent voor schommelingen op de energiemarkt? Waarop is het uitgangspunt gebaseerd dat dit college nu hanteert met betrekking tot de verwachte gasprijsstijging voor de komende jaren?

Subsidies

Wat gebeurt er als we subsidies meenemen? Ik heb begrepen dat er onlangs voor een vergelijkbaar project in de stad met toepassing van Riothermie een subsidie mogelijk was van 50.000 € en dat deze subsidie, omdat de huizen niet worden gebouwd eventueel kan worden doorgeschoven naar Bedum om maar eens een voorbeeld te noemen? Hoe zien de varianten er uit als we alle subsidiemogelijkheden meenemen?

CO2

FrieslandCampina pompt per dag 7000 m3 afvalwater van ca. 26C naar de Waddenzee Voor De Beemden is 1000 m3 per dag ruim voldoende om 80% van haar gasbehoefte te reduceren. Dit geeft een besparing op jaarbasis van 347.000 m3 CO2. Als in de toekomst het afvalwater voor verwarming van het gasfabriekterrein en andere woningen zou kunnen worden toegepast dan zou dit (7000m3 per dag). 7 x 347.000 = 2429.000 m3 CO2 per jaar besparen. De huidige prijs is 11.40 € per ton en de verwachting is dat die opgetrokken wordt naar 14.00 €. Zowel FrieslandCampina als de gemeente Bedum kunnen hier van profiteren. Zij hebben afspraken met de landelijke overheid met betrekking tot CO2 reductie. Hoe zien de varianten er uit als we dit voor beide partijen meenemen?

herindeling

Wat gebeurt er als we op basis van aannames, want dat doe je bij dit soort projecten altijd, kijken naar de uitkomst van herindeling in relatie tot toepassing van dit project? Niet voor niets noemt het Waterleidingbedrijf het een ‘Show-case’, wat ons betreft een zeer toepasselijke term. Welk zwembad zal het eerst worden geschrapt, een bad met deze toepassing of een ander bad? Zou dat wellicht de kansen op een uitgebreidere regiofunctie van dit bad al dan niet in samenhang met een buitenbad niet verhogen? Hoe aantrekkelijk zijn de varianten als we dat meenemen?

Uiteraard wil je in dit soort projecten proberen om zo objectief mogelijk appels met appels te vergelijken en met bovengenoemde vragen begeef je je wat dat betreft in een schemergebied waar verschillende partijen verschillende keuzes zullen maken. En uiteraard moet je in deze zware tijden van economische crises, bestuurlijke onzekerheid en verzwaring van je takenpakket zeer zorgvuldig te werk gaan. Geld wat je op de ene plek uit geeft, kan ten koste gaan van dat wat je beschikbaar hebt voor anderen. Maar bovengenoemde criteria kunnen wat ons betreft niet los worden gezien van de aantrekkelijkheid van de varianten en kunnen in onze discussie dan ook niet door ons onbesproken blijven zoals nu het geval is.

Luchtbehandelingssysteem

We hebben nog een aantal vragen met betrekking tot de renovatie van de technische installaties van de Beemden en de keuze voor de aanpak van het hele luchtbehandelingssysteem. Dit staat dus los van het verhaal van het gebruik van restwarmte van de Domo en het zou wat ons betreft dan ook los daarvan moeten worden uitgewerkt. Wij hebben navraag gedaan bij Alko, het bedrijf dat 10 jaar geleden dit (Kantherm)systeem heeft aangelegd. Zij geven in hun documentatie aan dat zij deze installatie minimaal 20 jaar garanderen. Hooguit de onderdelen bij de luchtinlaat, dus bij de overgang van buiten naar binnen, kunnen dan aan vervanging toe zijn, maar dat is een peulenschil en beslist geen argument om al na 10 jr de hele installatie te vervangen. Bij onderzoek ter plaatse op het dak van de Beemden blijkt dat hier nu nog absoluut geen sprake van is. Het zwembad in Zuidlaren dat hetzelfde systeem gebruikt, doet dit al veel langer. Ook onafhankelijke adviseurs die wij hebben gevraagd en die de situatie in de Beemden goed kennen komen tot de conclusie dat de kanalen absoluut niet hoeven te worden vervangen en dat de lucht niet hoeft te worden verruimd. Nu vindt er warmtewisseling plaats zonder gebruik te maken van fossiele brandstoffen met een rendement van tussen de 60% en 70%. In het voorstel van De Groot met een gasabsorptie warmtepomp zou dat omhoog kunnen naar 85 % en dat lijkt fantastisch. Maar er zit een addertje onder het gras. De voorgespiegelde rendementen die door de vervanging van het hele luchtbehandelingssysteem door De Groot worden voorgesteld, worden door meerdere, onafhankelijke experts volledig tegengesproken!!! Wij hebben de argumenten en onderbouwing die ten grondslag liggen aan de keuzes van De Groot nergens kunnen vinden. Uiteraard hanteer je afschrijvingstermijnen en wil je niet, als je het straks net voor elkaar hebt, weer aan de slag moeten. Maar dit soort keuzes moeten wat ons betreft wel worden gemaakt op basis van nut en noodzaak en niet alleen op basis van afschrijvingstermijnen, want het gaat om heel veel geld.

Risico’s

Dit college liet er geen gras over groeien en voorafgaand aan deze uitwisseling van informatie en discussie in de raad, liet zij weten haar standpunt al te hebben bepaald. Daaruit bleek dat dit college vooralsnog niet kiest voor toepassing van FrieslandCampina warmte. Een van de belangrijkste argumenten is de 10 jr. garantie van FrieslandCampina van de gratis levering van het koelwater. Dat zou te weinig zijn en te veel risico’s met zich mee brengen, gezien de afschrijvingstermijnen op de installaties van 15 jr. Wij willen daar graag de volgende kanttekeningen bij plaasten.

10 jr.

We hebben contact gehad met frieslandCampina op corporate, sustainability niveau. Daar hebben we de volgende vragen gesteld:

1. hoe groot achten jullie de kans dat de FrieslandCampina over 10 jr. niet meer in Bedum is (ook wel handig om te weten ivm een ontsluitingsweg van vele miljoenen)

2. hoe groot acht jullie de kans dat over 10 jr. de FrieslandCampina er nog wel is, maar helemaal zelf de stroom koel/afvalwater van ca. 7000 m3 . per dag gebruikt, waardoor er voor de sportvoorziening niets meer zou overblijven?

 

Uit het antwoord bleek zoals bekend is, dat FrieslandCampina de komende jaren fors gaat uitbreiden in Bedum en dat zij een energiebesparingsdoel heeft gesteld van 20% voor 2020. Dat laatste is interessant, want het zou ook nog zo kunnen zijn dat er over 10 jr. geen water meer zou zijn van voldoende temperatuur. Als we de doelstelling van FrieslandCampina in de meest letterlijke zin toepassen op de laagste temperatuur van de afvalwaterstroom, dus die van 21C en het is zeer de vraag of ze dat gaan halen, dan houden we water van 16C over, dat wordt exact zo toegepast in Hardenberg in combinatie met riothermie (leidingen) wat hier ook de bedoeling is, ergo, dit zou geen enkel probleem moeten zijn.

Mocht het toch allemaal zwaar tegenvallen en FrieslandCampina om wat voor reden dan ook geen warmte meer kunnen leveren over 10 jr. dan is er nog een mogelijkheid van het gebruik van aardwarmte, die we ook aan het waterbedrijf, een mogelijke, enthousiaste deelnemer en mede investeerder, hebben voorgelegd. Deze laatste partij gaf aan dat aardwarmte dan een mogelijk scenario zou kunnen zijn. Zeker als dan zou blijken dat het zwembad nog weer voor 15 jaar bestaansrecht zou hebben. Wellicht kan de NAM ons hierbij zelfs van dienst zijn?

Tot slot willen we opmerken dat 4 andere gemeentes in Nederland zwembaden verwarmen met warmte van FrieslandCampina zonder daarbij zelfs contracten te gebruiken! Ook in een volstrekt vergelijkbaar project tussen de Wavin en de gemeente Hardenberg is er een contract afgesloten voor 10 jr bij een afschrijvingstermijn van 15 jr. Wat kunnen we van dit voorbeeld leren?

Ik hoop dat onze onderzoeken en visie helpen bij het bepalen van een definitief standpunt met betrekking tot het gebruik van de restwarmte van FrieslandCampina en ik hoop ook dat we onze constructieve en positieve samenwerking kunnen voortzetten met ons gezamenlijke doel scherp voor de bril:

nagaan of we met gebruik van restwarmte op een duurzame wijze een hele belangrijke en unieke voorziening, het zwembad, in de gemeente Bedum toekomstbestendig kunnen maken en houden.

Resume:

hoofdbezwaar is dat het GB alternatief, niet is meegenomen. Daarom kan het uiteindelijke besluit naar onze mening op basis van wat er nu ligt de toets der zorgvuldigheid niet doorstaan.

Ook zijn het gebruik van restwarmte en de renovatie van de Beemden op een voor ons onoverzichtelijke wijze door elkaar gehaald. Ze moeten wat ons betreft los van elkaar worden bezien en op basis van heldere argumenten inzichtelijk worden gemaakt, zodat wij als kaderstellende en controlerende raadsleden op grond van de juiste gegevens keuzes kunnen maken!

eerst dient vastgesteld te worden wat er precies wel en wat er niet in de vervanging in De Beemden wordt meegenomen

  • verwarmingsinstallatie zwemwater
  • verwarmingsinstallatie alle ruimtes
  • luchtbehandeling in de ruimtes
  • pompinstallaties
  • waterzuiveringsinstallaties
  • eventuele warmtewisselaars

Ook moeten de alternatieven elk goed worden beschreven:

  • vervanging door conventionele apparatuur
  • vervanging door HR apparatuur
  • vervanging op basis van gas gegenereerde warmtepomp met als bron DOMO afvalwarmte
  • vervanging op basis van elektrische warmtepomp met als bron DOMO afvalwarmte

Bij elk alternatief moet een volledige en uitgewerkte calculatie worden gedaan van de aanschaf-, afschrijvings-, aanleg-, exploitatie- en onderhoudskosten:

  • tussen die verschillende posten kan heen en weer geschoven worden waardoor vergelijken moeilijk wordt, dus alles op basis van 1 model b.v. zonder huuropties of lease varianten en met gelijke garantie periodes
  • als dat niet kan is het beter uit te gaan van een “cost of ownership” berekening. Daarbij alle kosten die over een termijn van bv 15 jaar (de verwachtte levensduur) gemaakt moeten worden bij elkaar optellen tot een totaalbedrag voor elke variant. Dan heb je de totaalsom van aanschaf, afschrijving, leasekosten, huur, aanleg, exploitatie en onderhoud dus in 1 totaal.

Er moeten duidelijke criteria zijn, kwantitatieve en kwalitatieve, om de alternatieven elk van een waardering (lees score) te voorzien:

  • total cost of ownership bedrag voor elke variant
  • duurzaamheid van het geheel
  • CO2 uitstoot van het geheel
  • Voorbeeld functie voor andere gemeentes en voor bedrijven en gebruikers in Bedum
  • Lange termijn behoud van een goede zwemvoorziening in Bedum
  • Mogelijke efficiënte uitbouw van het zwembad in Bedum ook voor de omringende gemeentes
  • Mogelijke eenvoudige uitbouw van het groene concept naar verwarming van woningen in de omgeving en andere panden

Er moet een goed beargumenteerde, inzichtelijke rapportage komen van waaruit het bestuur een weloverwogen keuze kan maken

GB is voor de oplossing die uit bovenstaande er als beste uit komt!!!

 

 

Share
comments
   

Wie is online  

We hebben 30 gasten en geen leden online

   

Statistieken  

   
© Gemeentebelangen Bedum